(Klik hier als je zelf een vraag of reactie wilt insturen)
Geachte heer Geurtz,
Via via kwamen wij in contact met uw boek 'Het einde van
de opvoeding' en het heeft ons de ogen geopend...
Veel van de conflicten
hier in huis (een druk gezin met een pittige, gevoelige dame van 6 en een
zachtaardige gevoelige knuffelbeer van 3) proberen we met behulp van uw boek in
betere banen te leiden, maar oplossingen voor sommige situaties weten we niet
door te vertalen vanuit uw boek. Kunt u, als dat kan en als u het wilt, uw
reactie geven op de volgende situaties?
1. Mama, oudste en jongste eten
vis, een groot bakje kibbeling. Onze oudste mag verdelen. Zij neemt bijna alle
stukjes vis en laat 2 stukjes voor mama, en 2 voor haar broertje over. Het oude
gevoel voor rechtvaardigheid komt boven, mama word boos, en met veel conflict
hebben we uiteindelijk allemaal even veel. Mama is zich bewust van haar handelen
dus de tweede keer besluit mama het zo te laten. Oudste zat lekker te eten uit
haar volle bak en haar broertje en ik zaten eigenlijk te wachten tot zij haar
buik vol had en wij 'de rest op mochten eten'. Ze had totaal geen gevoel van
'dit hoort zo niet' ofzo, ze leek het geheel normaal te vinden dat wij op onze
beurt moesten wachten totdat zij niet meer hoefde. En dat druist ook wel weer
erg tegen mijn gevoel in moet ik zeggen. Hoe kon / kan ik hier het beste op
reageren?
Er is een oude regel die zegt dat de verdeler de keuze aan de ander
laat. Als de oudste mag verdelen mogen de andere kiezen welk bakje ze willen. De
oudste zal daardoor haar best doen om eerlijk te verdelen. In het algemeen: je
hoeft niet alles goed te vinden. Je mag best je grenzen stellen en corrigeren.
Maar tegelijk haar boosheid daarover erkennen: "Ik snap best dat je het liefst
alle kibbeling zelf opeet. Maar helaas voor jou willen wij ook mee-eten. Dus
hier met die vis!"
2. We hebben onze oudste regelmatig op een feestje
gigantisch haar gang laten gaan met snoep eten, met in gedachten 'als ze straks
buikpijn heeft, leert ze het vanzelf wel af'. Maar dat gebeurt niet, het
volgende feestje eet ze zich weer helemaal vol, en het daaropvolgende feestje
weer. Iedere keer heeft ze buikpijn en praten we erover hoe dat voelt ('niet
fijn, mama'), en of het dan slim is zoveel te eten ('nee, mama), enzovoorts. Het
is alleen wel erg moeilijk vertrouwen te houden dat dit zich vanzelf oplost.
Moeten / kunnen we haar hierin anders begeleiden en zo ja, hoe?
Zijn er
afgezien van dat ze zich ziek voelt, nadelige gevolgen van die incidentele
snoep-orgies? Als dat zo is, kun je ingrijpen, door haar minder naar die
feestjes te laten gaan bijvoorbeeld. Maar als het slechts af en toe gebeurt, zou
ik me niet te druk maken. En als je haar niet wilt weghouden van die feestjes,
en je wil dit toch onder je controle brengen, dan moet je op zo'n feestje er de
hele tijd bijblijven en haar snoepzucht afremmen. Dat lijkt me een honds karwei
en ook nog eens veel nadeliger voor haar. Belangrijker is het "snoep-klimaat"
bij jullie thuis. Wat ze bij anderen doet, kun je beter maar loslaten en blijven
vertrouwen.
3. Onze jongste slaapt slecht in. Hij wil alleen inslapen als mama naast hem ligt. Dat vindt mama op zich niet erg, als hij dan maar gaat slapen. Maar hij gaat een beetje liggen spelen, het in slaap vallen duurt al met al 1,5 uur (en mama wil 's avonds ook wel tijd voor zichzelf), met als gevolg dat mama als een politieagent gaat dreigen 'als je nou niet gaat slapen dan gaat mama naar beneden hoor', maar dit willen we niet. Later naar bed brengen werkt niet, hij heeft gewoon tijd nodig om af te koelen. Als we hem om 8 uur ipv 7 uur naar bed brengen, slaapt hij ook pas 1,5 later. Mama heeft hier vanaf vandaag (we hadden het boek nog eens gelezen en kwamen weer tot bezinning) verandering in gebracht door heel geduldig te zijn want mama wil die politieagent niet zijn, maar we weten niet goed hoe we hiermee vanuit de gedachte van uw boek mee om kunnen gaan. We hebben overigens wel een vast bedtijdritueel met voldoende cooling-down (douchen of bad, boekje lezen, samen de dag doornemen, slaapliedje, etc.).
Erna de Wit
Je moet hier leren je eigen grens aan te geven zonder zijn pogingen daar overheen te gaan te veroordelen. Dus aankondigen dat je niet bij hem gaat blijven todat ie slaapt, maar na een vast ritueel (bad, bed, verhaaltje, liedje, knuffeltje of zoiets) bij hem weggaat. En het dan ook doen. Als hij in zijn eentje nog wat blijft spelen in zijn bed totdat ie moe is: prima! Als hij gaat huilen, niet reageren. Als hij uit bed komt, heel vriendelijk weer terugbrengen, niet boos worden, erkennen van zijn gevoel dat het moeilijk is, maar dat het vast wel zal lukken, instoppen, knuffel, en wegggaan. Je moet hier waarschijnlijk wat extra energie insteken, gedurende een paar dagen, een week misschien. Eventueel vragen wat hij nodig heeft om alleen in te slapen en daar zo mogelijk in voorzien (muziekdoosje, fotootje van mama bij het bed, wat dan ook). Soms helpt het door hem in het ouderlijke bed te laten inslapen en later in zijn eigen bed te leggen. Alleen als hij echt last heeft van angst en paniek, moet je deze training nog wat uitstellen, wat langer geduld hebben en ondertussen uitzoeken waarom hij bang is.
Beste Jan,
We zitten nu even met de handen in het haar. Vanmiddag heeft onze
oudste (meisje van 6) twee plastic 'diamanten' meegenomen uit de winkel, die ter
decoratie ergens op een kleedje lagen. We twijfelen nu tussen 'erkennen,
vertrouwen en loslaten' en 'laten zien dat we erg teleurgesteld zijn'. Intuïtief
zouden we terug willen gaan naar de winkel om haar sorry te laten
zeggen.
Esther Keuning
Hallo Esther,
een doortastende jongedame, die dochter van je!
Geef haar mijn complimenten. Als je goed kijkt, kun je zien welk gevoel zij
heeft bij deze gebeurtenis. Dat gevoel moet je eerst erkennen zonder oordeel: ze
mag er trots op zijn, of zich schamen, of gewoon hebzucht voelen om die mooie
blinkdingen. Je kunt hier volkomen normaal over doen: alle kinderen maken het
mee dat ze iets stelen uit een winkel. Je kunt zelfs erkennen dat het prachtige
diamanten zijn die ze daar heeft meegenomen. Alleen helaas: ze zijn niet van
jou, dus we moeten ze terug geven. Je kan haar het zelf laten doen en sorry
erbij zeggen als ze ook snapt dat het niet mag. Maar niet als een soort
strafoefening of een vernedering om haar het stelen af te leren. En zeker niet
zoiets als teleurstelling in haar laten merken: er is immers niks slechts aan
haar, ze is gewoon aan het leren leven. Als ze erg bang is om het zelf terug te
brengen, doe je het voor haar, en zeg je erbij dat ze het een volgende keer
misschien wel zelf terug zal moeten brengen. Als je denkt dat de winkelier
morele praatjes gaat houden, hou je dochter dan maar thuis en breng het zelf
even terug. Maar het allebelangrijkste is dat je geen moreel oordeel hebt en
haar support geeft bij het teruggeven. En er dan samen eens hartelijk om
lacht.
Groetjes,
Jan Geurtz
Hallo Jan Geurtz
Mijn zoon van 12 jaar vroeg mij van de week of hij een scooter krijgt als hij tot zijn 16
niet rookt. Naar aanleiding van jouw boekje vroeg ik me af of dit eigenlijk wel een goeie
deal is. Zo wordt roken toch weer een verleiding. Ik kon dit niet goed aan hem verkopen,
wist niet hoe. Wat denk jij hierover?
Ik besloot met hem in zee te gaan met de mededeling dat de afspraak niet alleen
sigaretten, maar ook joints en pillen beslaat. En bovendien de afspraak dat hij voor het
geval hij na zijn 16 wel denkt te gaan roken, eerst jouw boekje moet lezen. Het zit me
niet echt lekker, maar ik kwam er niet uit. Wil je hierop reageren? Bedankt vast.
Catharina van Deursen.
Mijn complimenten voor je zoon: dat is een slimmerik:
een beloning vragen voor iets dat hem nu (nog) geen enkele moeite kost. Maar je gevoel dat
er iets niet helemaal lekker zit aan die deal is terecht. Zodra je een beloning stelt
tegenover niet roken (en pillen en zo) versterk je de gedachte dat roken en pillen dus
eigenlijk heel lekker zijn en dat het een opoffering is om er vanaf te zien. Misschien dat
het je zoon een beetje afremt om te gaan roken, maar dat afremmen versterkt tevens zijn
gevoel dat hij iets lekkers moet laten. Dus als de beloning binnen is (of zelfs al voor
die tijd, maar dan stiekum) begint hij er toch aan. Hoe graag je je zoon ook van het roken
af wilt houden, deze manier werkt niet. Je kunt hem hooguit waarschuwen voor roken, dat
het helemaal niet lekker is behalve als je eraan verslaafd bent en dat het je gevoel van
eigenwaarde omlaag haalt enzovoort. Misschien dat hij zo de illusie van de verslaving
verstandelijk al doorziet voordat de druk vanuit leeftijdsgenoten toeneemt. En verder maar
gewoon veel vertrouwen in hem hebben. Misschien kun je de deal afzeggen door hem die
scooter in elk geval te geven, gewoon omdat het zo'n lieverd is, ook zonder dat ie aan
jouw voorwaarden voldoet.
Vriendelijke groeten, Jan Geurtz.
Beste Jan Geurtz
Ik ben een vrouw van 40 jaar en werk sinds 4 jaar met peuters. Ik heb je boek "Het
einde van de opvoeding" gelezen en het was een enorme bevrijding om het te lezen. Dit
was wat ik zocht en zo wil ik met kinderen omgaan. Ik zou dan ook graag willen weten of er
plekken zijn waar op die manier, zoals in je boek beschreven, gewerkt wordt. Ook gaan mijn
gedachten uit naar zelf een peutergroep opstarten. Zijn er adressen of tips die voor mij
van belang kunnen zijn? In ieder geval bedankt voor je prachtige boeken!
Katie Bloem
De manier van werken die ik in mijn boek beschrijf is
ontleend aan het Boeddhisme. Ik denk niet dat er Boeddhistische scholen en peutergroepen
zijn in Nederland. Maar er zijn natuurlijk best veel mensen in de praktijk van opvoeding
en onderwijs die al op deze manier (proberen) om te gaan met kinderen, en dat hoeven
beslist niet allemaal Boeddhisten te zijn. Dus misschien kunnen mensen die op deze of
soortgelijke manier werken, of plekken weten waar dat gebeurt, dat even doorgeven.
Dag Jan,
via deze mail wil ik je bedanken voor je geweldige boek "Het einde van de
opvoeding". Ik ben al jaren bezig met me te ontworstelen aan mijn eigen opvoeding,
worstel inmiddels al 10 jaar met 'hoe voed ik mijn kinderen op?' en heb zelfs onlangs een
scriptie geschreven waarin het o.a. gaat over de relatie tussen die twee dingen. Alles wat
ik heb gedaan heeft me geholpen, maar jouw boek heeft me laten zien dat ik altijd, nog
steeds, onder alles wat ik deed, mezelf af bleef wijzen. Dat ik aan zulke hoge eisen moest
voldoen dat dat toch nooit zou lukken en dat ik me dus 20 keer per dag slecht voelde over
mezelf, met daaraan gekoppeld onmiddellijk die afwijzing. Toen ik dat eenmaal ZAG
(kijken!), kon ik het eindelijk gaan loskoppelen, bovenal door eerst te erkennen (!) dat
het zo nu eenmaal was... Dan zal het vertrouwen en het loslaten nog wel volgen, daar heb
ik nu alle vertrouwen in. Het voelt alsof ik een strijd van bijna 40 jaar eindelijk mag en
kan opgeven, pfffff. Dus alle reden om dit ook eens uit te spreken naar degene die dit via
het boek bewerkstelligd heeft: bedankt!!
Hartelijke groeten van
Nelien van Doorn
Hieronder volgt een recensie van "Het einde van de opvoeding" zoals die inmiddels al
is verschenen op www.relimyst.nl
(bibliotheek).Misschien verschijnt de recensie in de boekenkrant (die gratis is), anders
in het nieuwe nummer van Religie&Mystiek.
"Het einde van de opvoeding" is het derde boek van auteur Jan Geurtz.
Eerder schreef hij de succesvolle uitgaven "De opluchting" en
"De verslaving voorbij".Geïnspireerd door het Boeddhisme rekent
Geurtz af met onze manier van opvoeden én met de opvoeding die
we zelf
hebben genoten.
De schrijver gooit het zogenaamde "opvoedingsparadigma" overboord: de algemene
basisovertuiging dat mensenkinderen niet goed zijn zoals ze zijn, maar gestuurd en
gedwongen moeten worden om goede mensen te worden. Dit opvoeden gebeurt uiteraard
(meestal) vanuit de allerbeste bedoelingen en de meest oprechte ouderliefde. Wij proberen
onze 3-jarige elke keer maar weer bij te brengen om netjes te eten. Dat is fijn voor later
en hoeven we ons ook niet te schamen over ons falen als opvoeders als ons kind de boontjes
op de vloer knoeit. Dus ten behoeve van het látere levensgeluk, grijpen we nú in.
Daarmee leren we in feite het kind dat het zoals het nu is, niet goed is, niet aan onze
voorwaarden voldoet en tonen we geen vertrouwen in het kind dat het uiteindelijk zelf wel
netjes leert eten. Zo ontstaat er een negatief basisgeloof ("ik ben niet goed
genoeg", "ik ben slap", "ik mag er niet zijn" enz). Omdat
basisgeloof te bedekken ontwikkelen ze een mentale constructie genaamd identiteit. Die
identiteit wordt beknellender naarmate er meer energie gestoken wordt in het bedekken van
dit basisgeloof. Op deze wijze geven we onze beperkende patronen door aan onze kinderen.
Terwijl we dat nou net niet willen. We willen het beter doen en anders. Maar hoe!
In "Het einde van de opvoeding" geeft Geurtz daarop een helder antwoord: laat de vooronderstelling
los dat we kinderen beter moeten maken dan ze al zijn. In plaats daarvan kijk wat er is,
wat je voelt, wat het kind voelt. Erken datgene wat je waarneemt. Heb er vervolgens
vertrouwen in dat je kind leert wat het moet leren en laat vervolgens het hele probleem
los. Deze handelswijze is direct gerelateerd aan meditatieoefeningen zoals bekend vanuit
het Boeddhisme. In essentie lijkt "Het einde van de opvoeding" op "Met kinderen groeien" van Jon Kabat-Zinn waar een
basisprincipe is: het erkennen van de soevereiniteit van het kind en in elke situatie maar
weer contact maken met je ademhaling en met bewuste aandacht waarnemen wat er is en van
daaruit handelen.
Dit is zeer beknopt waar "Het einde van de opvoeding" over gaat,
maar ik zou zeggen: iedereen die te maken heeft met opvoeding moet dit boek gewoon zelf
lezen. Het boek is buitengewoon helder en toegankelijk geschreven. Lovenswaardig vind ik
ook dat uit ieder hoofdstuk de oprechte intentie spreekt om de kennis te delen en over te
dragen. Zonder omhaal van woorden en nergens zweverig wordt het hele gedachtegoed over het
opvoedingsparadigma en hoe jezelf daarvan te bevrijden haarfijn uit de doeken gedaan.
Geurtz geeft voorts handvaten om het gelezene direct in de praktijk te brengen.
Kijken-erkennen-vertrouwen-loslaten, dat zijn de slogans van het nieuwe opvoeden.
Diderica van Thes
Met plezier heb ik het boek van Jan Geurtz (Het einde van
de opvoeding) gelezen. Verfrissend nieuw jasje voor een al oude, maar nog nooit goed
doorgedrongen opvatting dat we moeten stoppen met het opvoeden van kinderen in de zin van
africhten.
Ik heb vandaag dan ook het boek van harte aanbevolen in mijn boekenrubriek in het
radio-programma Dubbel O (rvu, 747 AM, elk dag 11:30-12:00 uur). U kunt het naluisteren. zie:
http://www.ouders.nl/mdiv2003-dubbel-o.htm,
of rechtstreeks:
http://cgi.omroep.nl/cgi-bin/streams?/747am/rvu/dubbelo/20040209.rm
(maandag 9 februari, vanaf minuut 24).
Vriendelijke groet,
Justine Pardoen [hoofdredactie Ouders Online]
(Klik hier als je zelf een vraag of reactie wilt insturen)
